Hiện nay, dịch tả heo Châu Phi (ASF) đang có dấu hiệu bùng phát mạnh trở lại, đặc biệt tại các trang trại chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ. Nguyên nhân chính được xác định là do việc kiểm soát an toàn sinh học chưa được chặt chẽ, tạo điều kiện cho mầm bệnh lây lan.
Để chung tay hỗ trợ bà con nông dân bảo vệ đàn heo của mình, Công ty Cổ phần Dinh dưỡng Quốc tế AJ xin chia sẻ một số thông tin cơ bản và cần thiết về dịch bệnh nguy hiểm này.
1. Đặc Điểm Chính Của Bệnh Dịch Tả Heo Châu Phi
Bệnh dịch tả heo Châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus thuộc họ Asfaviridae gây ra. Đây là một loại DNA virus có cấu trúc phức tạp, kích thước lớn và có lớp vỏ bọc bên ngoài.
- Đặc tính virus: Virus có sức đề kháng cao trong môi trường, có khả năng tồn tại lâu và lây lan rất nhanh.
- Mức độ nguy hiểm: Bệnh gây tỷ lệ chết rất cao ở heo, có thể lên đến 90-100% , và hiện tại vẫn chưa có vắc-xin hiệu quả hay phương pháp điều trị đặc hiệu.
2. Triệu Chứng và Bệnh Tích
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh là vô cùng quan trọng để có những biện pháp xử lý kịp thời.
2.1. Triệu chứng lâm sàng:
- Thời gian ủ bệnh: Heo nhiễm bệnh có thời gian ủ bệnh từ 4-15 ngày, tuy nhiên ở thể cấp tính chỉ từ 3-4 ngày.
- Sốt cao: Heo sốt rất cao, từ 40.5°C đến 42°C.
- Biểu hiện bên ngoài: Con vật trở nên ủ rũ, biếng ăn, lười vận động và thường nằm chồng đống lên nhau. Da có những mảng xuất huyết, đặc biệt ở các vùng da mỏng như vành tai, chân, và bụng.
- Các triệu chứng khác: Trước khi chết, heo có thể có biểu hiện thần kinh như đi không vững, khó thở, chảy bọt kèm máu ở mũi, tim đập nhanh, viêm mắt, ói mửa, và tiêu chảy (đôi khi có máu) hoặc táo bón.
- Trên heo nái: Heo nái mang thai bị nhiễm bệnh sẽ sảy thai ở bất kỳ giai đoạn nào. Đáng lo ngại, những con heo sống sót sau khi nhiễm bệnh sẽ mang virus suốt đời và trở thành nguồn lây nhiễm.
2.2. Bệnh tích:
Khi mổ khám, có thể quan sát thấy các tổn thương đặc trưng như:
- Hạch bạch huyết sưng to và có màu mận chín.
- Lách sưng to, nhồi huyết.
- Thận có các điểm xuất huyết lấm tấm.
- Xuất huyết trên các cơ quan nội tạng khác như phổi, thanh quản.
3. Chẩn Đoán và Lấy Mẫu Xét Nghiệm
Việc chẩn đoán dựa trên triệu chứng và bệnh tích có thể gặp khó khăn do dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như dịch tả heo cổ điển, tai xanh (PRRS), phó thương hàn, hay tụ huyết trùng. Vì vậy, việc chẩn đoán trong phòng thí nghiệm là cần thiết để có kết quả chính xác.
3.1. Phương pháp chẩn đoán:
- Huyết thanh học (ELISA): Lấy máu để kiểm tra, giúp phát hiện những con vật đã nhiễm bệnh.
- Sinh học phân tử (PCR): Đây là phương pháp có độ chính xác cao để phát hiện trực tiếp mầm bệnh.
3.2. Hướng dẫn lấy mẫu khi nghi ngờ có bệnh:
- Lấy máu: Lấy mẫu máu từ những con heo đang có biểu hiện sốt cao.
- Lấy mẫu phủ tạng: Thu thập các mẫu cơ quan như lách, gan, thận, phổi, và các hạch bạch huyết có dấu hiệu bệnh tích.
- Bảo quản: Tất cả các mẫu sau khi lấy phải được bảo quản ở nhiệt độ mát từ 2°C đến 8°C và nhanh chóng gửi đến phòng xét nghiệm.
4. Biện Pháp Phòng và Kiểm Soát Bệnh
Do chưa có vắc-xin và thuốc điều trị, “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là nguyên tắc vàng. Việc áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học là phương pháp duy nhất và hiệu quả nhất để bảo vệ trang trại.
Các biện pháp an toàn sinh học cần thực hiện:
- Kiểm soát người ra vào: Mọi người khi ra vào trại phải tắm rửa và thay đồ bảo hộ.
- Kiểm soát phương tiện: Xe vận chuyển (xe cám, xe bắt heo) phải được phun sát trùng kỹ và để chờ ít nhất 30 phút trước khi vào trại.
- Quản lý nguồn giống: Heo hậu bị mới nhập về phải được nuôi cách ly riêng trong 1 tháng trước khi cho nhập đàn chính.
- Kiểm soát thức ăn và nước uống: Tuyệt đối không mang các sản phẩm từ thịt heo hoặc thức ăn chứa thịt heo vào trong trang trại. Nguồn nước sử dụng phải được kiểm soát chặt chẽ.
- Vệ sinh, sát trùng:
- Phun thuốc sát trùng định kỳ toàn bộ khu vực chuồng trại, ít nhất 2 lần mỗi tuần.
- Sử dụng vôi bột hoặc sút (NaOH) để vệ sinh đường đi và khu vực dưới sàn chuồng 2 lần/tuần.
- Kiểm soát vật chủ trung gian: Thường xuyên thực hiện các biện pháp diệt chuột và côn trùng (ruồi, muỗi) trong và xung quanh trại.
- Xử lý heo chết: Heo chết phải được xử lý ngay lập tức bằng các biện pháp an toàn như tiêu hủy hoặc nấu chín hoàn toàn.
Chúng tôi hy vọng những thông tin này sẽ giúp quý khách hàng và bà con nông dân chủ động hơn trong việc phòng chống dịch tả heo Châu Phi. Hãy chia sẻ rộng rãi để cùng nhau bảo vệ ngành chăn nuôi heo của nước nhà.
Nguồn: BSTY Trần Thanh Liêm – Bộ phận kỹ thuật heo AJF
Trâng trọng,
Đội ngũ AJF