Công ty AJ xin gửi tới Quý Khách hàng – những nhà chăn nuôi chiến lược – cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ bùng phát bệnh Lở mồm long móng (LMLM) trên đàn heo trong giai đoạn mùa lạnh sắp tới. Phân tích dữ liệu dịch tễ cho thấy sự kết hợp giữa mật độ virus lưu hành cao và điều kiện môi trường mùa đông đã tạo ra một môi trường lý tưởng cho sự bùng phát dịch trên diện rộng.
1. Tình hình Dịch tễ Đáng Báo động (2024)
Dịch FMD tại Việt Nam đang có xu hướng tăng cao, báo hiệu sự gia tăng mật độ mầm bệnh trong cộng đồng chăn nuôi.
- Mức tăng trưởng: Số lượng báo cáo ổ dịch LMLM tại Việt Nam đã tăng gần 347% (từ 19 ca năm 2023 lên 66 ca vào năm 2024).
- Phạm vi: Bệnh đã được ghi nhận tại 44 xã thuộc 13 tỉnh, thành phố tính đến đầu năm 2024.
2. Nguyên nhân Tại sao LMLM Bùng phát vào Mùa Đông?
Bệnh LMLM do Aphthivirus (họ Picornaviridae) gây ra, và virus này sở hữu sức đề kháng cao với điều kiện lạnh.
| Đặc điểm của Virus và Môi trường | Ý nghĩa Dịch tễ |
| Virus không vỏ bọc (non-enveloped) | Có sức đề kháng cao hơn đáng kể với nhiều loại hóa chất sát trùng thông thường. |
| Khả năng sống sót kéo dài | Virus FMD có thể tồn tại tới 4 tuần trong mùa đông trong điều kiện tự nhiên. |
| “Ngân hàng Virus” LMLM | Trong môi trường chất thải hữu cơ ẩm ướt, virus có thể sống tới 6 tháng vào mùa đông. Thói Quen giữ ấm chuồng trại làm tăng độ ẩm và tích tụ chất thải, vô tình tạo ra môi trường sống lý tưởng cho virus. |
2. Chiến Lược Ứng Phó Khẩn Cấp
Công ty AJ khuyến nghị áp dụng đồng bộ chiến lược ba trụ cột dựa trên cơ sở khoa học để kiểm soát dịch bệnh:
💉 Trụ cột 1: Phác đồ Tiêm chủng Mục tiêu (Precision Vaccination)
Đảm bảo vaccine có kháng nguyên khớp với chủng lưu hành và tối ưu hóa thời điểm tiêm là điều kiện tiên quyết để giảm nguy cơ lây nhiễm khoảng 69.3%.
- Lựa chọn Kháng nguyên: Ưu tiên sử dụng vaccine chứa các chủng đang lưu hành chính là Type O/Mya98 và Type O/Cathay.
- Quản lý Kháng thể Mẹ truyền (MAI): Đây là kỹ thuật chuyên sâu để đảm bảo hiệu quả vaccine cho heo con.
- Heo con từ Nái đã tiêm LMLM: Tiêm mũi 1 ở giai đoạn 40-50 ngày tuổi.
- Heo con từ Nái chưa tiêm LMLM: Có thể tiêm sớm hơn, 7-14 ngày tuổi.
- Tiêm định kỳ: Heo nọc và heo nái bắt buộc phải tiêm định kỳ 6 tháng/lần, cần hoàn thành trước khi mùa lạnh đạt đỉnh.
🧽 Trụ cột 2: An toàn Sinh học Nâng cao và Khử trùng Đặc hiệu
Do LMLM là virus không vỏ bọc, các biện pháp an toàn sinh học cần được nâng cấp:
| Hành động | Biện pháp Chuyên biệt |
| Kiểm soát Ra vào | Thiết lập nghiêm ngặt Line of Separation (LOS)—ranh giới rõ ràng giữa khu vực sạch và khu vực chăn nuôi. Mọi di chuyển phải qua điểm kiểm soát khử trùng. |
| Khử trùng Chuyên biệt | Sử dụng hóa chất có hiệu lực cao chống virus không vỏ bọc, như sản phẩm chứa Glutaraldehyde kết hợp với Quaternary Ammonium Compounds (QACs) (tỷ lệ 1/500-1/300). |
| Lưu ý Mùa Lạnh | Bắt buộc làm sạch cơ học hoàn toàn bề mặt trước khi phun tiêu độc khử trùng. Điều này phá vỡ môi trường sống (chất hữu cơ) nơi virus có thể tồn tại lâu dài. |
🩹 Trụ cột 3: Quản lý và Ứng phó Khẩn cấp
Phát hiện và ứng phó nhanh chóng trong vòng 18-48 giờ là tối quan trọng.
- Cách ly Khẩn cấp: Ngay khi phát hiện dấu hiệu ban đầu như sốt cao, kém ăn, hoặc mụn nước nhỏ, vật nuôi cần được cách ly ngay lập tức.
- Điều trị Hỗ trợ: LMLM không có thuốc điều trị đặc hiệu. Trọng tâm là ngăn ngừa nhiễm trùng vi khuẩn thứ phát tại các vết loét để tránh tình trạng què quặt mãn tính (chronic lameness), gây thiệt hại kinh tế kéo dài.
- Nguyên tắc Vàng: Tuyệt đối không được bán hoặc giết mổ lợn ốm/nghi ốm để tiêu thụ ở chợ dân sinh. Hành động này đã được xác định là nguyên nhân chính gây lây lan âm thầm và bùng phát dịch cộng đồng.
3. Chiến Lược từ AJ
Công ty AJ kêu gọi Quý vị hành động ngay lập tức theo các khuyến nghị sau:
- Rà soát Lịch Tiêm chủng Khẩn cấp: Đảm bảo toàn bộ đàn nái, nọc, và heo hậu bị đã được tiêm nhắc lại trong vòng 6 tháng qua bằng vaccine chứa các chủng lưu hành hiện tại.
- Khắc phục Lỗ hổng An toàn Sinh học Mùa lạnh: Thay đổi ngay thói quen chăn nuôi mùa đông làm tăng độ ẩm và chất thải, tăng cường vệ sinh triệt để trước khi tiêu độc khử trùng.
- Báo cáo và Hỗ trợ: Báo cáo khẩn cấp cho cơ quan thú y địa phương khi phát hiện ca nghi mắc bệnh.
Hành động chủ động, kịp thời dựa trên dữ liệu khoa học là biện pháp duy nhất để biến cảnh báo LMLM mùa lạnh thành cơ hội duy trì sản xuất an toàn và bảo vệ tài sản chăn nuôi của Quý vị.
Trân trọng,
Đội nguc AJF